Rzecznik Finansowy to instytucja powołana ustawowo do ochrony klientów rynku finansowego. W sprawach o sankcję kredytu darmowego jego głos ma szczególne znaczenie - i to nie tylko symboliczne.
Ogólne Oświadczenie zamiast tysięcy wniosków
1 grudnia 2025 roku Rzecznik Finansowy opublikował Ogólne Oświadczenie zawierające istotny dla sprawy pogląd dotyczący sankcji kredytu darmowego. Dokument porządkuje najczęstsze problemy pojawiające się w sporach na gruncie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Powód takiego rozwiązania był bardzo praktyczny. Skala wniosków przerosła możliwości Biura Rzecznika: w całym 2023 roku wpłynęło ich 268, natomiast w ciągu trzech kwartałów 2025 roku - blisko sześć tysięcy. Czas oczekiwania na indywidualny istotny pogląd wydłużył się do kilku miesięcy.
Ogólne Oświadczenie ma tę samą rangę co oświadczenie indywidualne - i można je załączyć do pozwu bez osobnego wniosku.
Podstawa prawna
Rzecznik działa w oparciu o ustawę o Rzeczniku Finansowym oraz art. 63 Kodeksu postępowania cywilnego, który pozwala przedstawiać sądowi istotny dla sprawy pogląd. Zgodnie z poglądami doktryny takie oświadczenie może mieć charakter ogólny - dotyczyć wykładni przepisów w całej kategorii spraw, a nie tylko jednego sporu.
Najważniejsze tezy
Z perspektywy konsumenta kluczowe znaczenie ma stanowisko dotyczące terminu na skorzystanie z sankcji. Rzecznik wskazuje, że roczny termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. nie biegnie od dnia zawarcia umowy, lecz od jej wykonania - a „dzień wykonania umowy" należy rozumieć jako moment, w którym obie strony w pełni wykonały swoje zobowiązania. W sporach o SKD najczęściej jest to dzień spłaty ostatniej należności.
Płynie z tego wniosek istotny dla wielu osób: konsument, który dowiaduje się o przysługującym mu uprawnieniu dopiero po spłacie kredytu, nadal może z niego skorzystać - o ile mieści się w rocznym terminie od wykonania umowy.
Oświadczenie omawia też szeroko definicję całkowitej kwoty kredytu oraz obowiązki informacyjne kredytodawcy, wskazując, że są one restrykcyjne, a konsument nie musi wykazywać, iż poniósł konkretną szkodę finansową.
Czego Oświadczenie nie przesądza
Trzeba zachować proporcje. Istotny pogląd to głos przyjaciela sądu - sąd nie jest nim związany, choć może się na nim oprzeć. W praktyce bywa różnie: część sądów odnosi się do stanowiska Rzecznika w uzasadnieniach, część je pomija. Sam dokument nie zastępuje więc analizy konkretnej umowy ani nie gwarantuje wyniku sprawy.
Jego realna wartość polega na czymś innym: ujednolica wykładnię i daje konsumentowi gotowy, merytoryczny argument wobec typowych zarzutów instytucji finansowych - zwłaszcza wobec twierdzenia, że konsument „spóźnił się" ze złożeniem oświadczenia.