Bank uznaje powództwo, a TSUE wykreśla sprawę. Co dzieje się z pytaniami o SKD

Prawo.pl poinformowało 28 września, że z Luksemburga zniknęła kolejna polska sprawa dotycząca sankcji kredytu darmowego. Chodzi o sprawę C-828/25, z pytaniami Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim. Bank uznał powództwo, sąd zwrócił się o umorzenie postępowania, a Trybunał sprawę wykreślił. Pytania, które sąd zadał, pozostały bez odpowiedzi.

Dla konsumenta, którego sprawa się zakończyła, to dobra wiadomość. Dla tysięcy osób czekających na rozstrzygnięcie sporów o wykładnię przepisów - mniej dobra. Wyjaśniamy, jak to działa i co z tego wynika.

Co dokładnie się stało

W sprawie z Tomaszowa Mazowieckiego sąd pytał o dwa zagadnienia, które w sporach o SKD wracają najczęściej:

• od kiedy biegnie roczny termin z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim - od wypłaty środków czy dopiero od wykonania umowy przez obie strony, czyli w praktyce po spłacie kredytu;
• jaka jest metodologia obliczania RRSO w świetle wyroku TSUE C-377/14.

Po uznaniu powództwa przez bank sąd krajowy wystąpił o umorzenie, a postanowienie o wykreśleniu sprawy zostało opublikowane niedawno. To nie pierwszy taki przypadek. We wcześniejszej sprawie C-566/24, w której Sąd Rejonowy w Łodzi zadał siedem pytań, bank uznał powództwo w styczniu 2025 r., a TSUE postanowieniem z 5 marca 2026 r. umorzył postępowanie. Trybunał wskazał, że pytanie prejudycjalne ma służyć rozstrzygnięciu rzeczywistego sporu, a nie udzielaniu ogólnych opinii, i że sąd nie wykazał, by uznanie powództwa było sprzeczne z prawem ani by służyło obejściu przepisów.

Zjawisko nie jest nowe. W marcu 2025 r. radca prawny Paweł Stalski wymieniał sześć wcześniejszych spraw, które zniknęły z TSUE po cofnięciu pozwu, zawarciu ugody lub cofnięciu apelacji. Jego wniosek: zakończenie sprawy w sądzie krajowym usuwa podstawę do wydania wyroku przez Trybunał.

Dlaczego te dwa pytania są tak ważne

Termin i RRSO to dwie najczęstsze osie sporów w sprawach o kredyty gotówkowe z lat 2013-2024. Bank, który argumentuje, że konsument „się spóźnił”, zwykle liczy rok od wypłaty środków. Dominujący pogląd, wzmocniony Ogólnym Oświadczeniem Rzecznika Finansowego, jest inny: rok biegnie od wykonania umowy, czyli najczęściej od dnia spłaty ostatniej należności. Szerzej opisaliśmy to tutaj.

Gdyby TSUE jednoznacznie potwierdził tę wykładnię, banki straciłyby jedną z dwóch najpopularniejszych linii obrony. Dlatego, jak oceniał na łamach prawo.pl adwokat Jacek Sosnowski, banki chętniej uznają powództwa w sprawach o termin, cesję i RRSO, a w sprawach o proporcjonalność sankcji i badanie umowy z urzędu pozwalają Trybunałowi pracować, bo tam liczą na korzystniejsze dla siebie odpowiedzi. To jego ocena i warto ją traktować jako ocenę, a nie fakt - ale pasuje do obserwowanego obrazu.

Radca prawny Tomasz Madejczyk, pełnomocnik konsumenta w sprawie z Tomaszowa, zwraca uwagę na praktyczny skutek: sprawy znikające z Luksemburga i zastępowane nowymi wydłużają postępowania w sądach powszechnych, w tym zawieszone postępowanie w Sądzie Najwyższym (III CZP 15/25).

Co nadal czeka w Luksemburgu

Według prawo.pl w TSUE oczekuje co najmniej siedem polskich spraw o SKD, a eksperci mówią o „kilkunastu”. Wśród nich:

• C-831/24 (Machski) - Sąd Rejonowy w Białymstoku pyta m.in. o badanie umowy z urzędu i o to, czy każde naruszenie obowiązku informacyjnego uzasadnia sankcję. Opinię wydał rzecznik generalny Daniel Spielmann, który - według relacji prawo.pl - uznał, że sąd powinien samodzielnie zbadać wszystkie elementy umowy wymagane przez dyrektywę, także te, których konsument nie wskazał. Wyrok ma zapaść w najbliższych miesiącach.
• C-684/25 (Bryścki) - Sąd Rejonowy w Brodnicy pyta o precyzję opisu zmiany opłat i proporcjonalność sankcji za drobne uchybienie.
• C-763/25 - Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli pyta o cesję roszczeń na przedsiębiorcę, termin i odsetki w RRSO. Bank uznał powództwo, ale sąd to kwestionuje.
• C-889/26 (Korbuś) - czy sąd może z urzędu zastosować SKD, gdy pożyczkobiorca jest bierny lub nieświadomy.

Nie każde uznanie powództwa kończy się wykreśleniem. W sprawie C-757/26, będącej kontynuacją łódzkiej sprawy C-566/24, Trybunał mimo uznania powództwa przez bank ponownie przyjął pytania. Na początku września prawo.pl pisało też o trzech sprawach, w których banki uznały powództwa, a polscy sędziowie mimo to chcą, by TSUE rozstrzygnął kwestię terminu. Sądy krajowe nie są więc bezradne wobec tej taktyki.

Czy uznanie powództwa to porażka konsumenta

Nie - i to warto powiedzieć wyraźnie. Z perspektywy konkretnego kredytobiorcy uznanie powództwa oznacza, że bank przyznaje zasadność jego żądania w tej sprawie. Sąd, co do zasady, wydaje wyrok zgodny z uznanym roszczeniem. Kosztem jest nie wynik w danej sprawie, lecz brak odpowiedzi na pytania o wykładnię, które dotyczą wszystkich innych.

Uznanie powództwa nie tworzy też precedensu. Bank, który uznał roszczenie w jednej sprawie, w kolejnej może bronić się wszystkimi argumentami. To znaczy, że za sprawami wygranymi „bez wyroku” nie stoi żadna zmiana w orzecznictwie, a spory o te same pytania będą się toczyć dalej. Uznanie powództwa może być jednak argumentem w rozmowie z innymi sądami: trudno przekonywać, że żądanie jest oczywiście bezzasadne, jeśli w analogicznych sprawach bank je uznaje.

Po stronie banków warto odnotować jeszcze jeden wątek. Przedstawicielka ZBP Katarzyna Urbańska, komentując nową ustawę o kredycie konsumenckim (CCD2), mówiła, że bankowcy postulują stopniowanie sankcji zamiast podejścia „wszystko albo nic”, a stanowiska przedstawiane w TSUE powinny zawierać analizy skutków ekonomicznych i wpływu na stabilność systemu finansowego. To pokazuje, że spór o SKD toczy się równolegle w sądach, w Luksemburgu i w procesie legislacyjnym. O samej ustawie pisaliśmy tutaj.

Co to oznacza dla Twojej sprawy

• Nie czekaj na Luksemburg. Odpowiedzi TSUE mogą zmienić układ sił w sprawach toczących się, ale nie wstrzymują biegu terminów po stronie konsumenta. Pisaliśmy o tym w tekście o otwartych pytaniach do TSUE.
• Pilnuj terminu z art. 45 ust. 5. To termin zawity - po jego upływie uprawnienie wygasa. Wykładnia „od wykonania umowy” jest dominująca, ale nie ma sensu ryzykować na granicy.
• Jeśli bank uznaje powództwo w Twojej sprawie, sprawdź zakres uznanego roszczenia i koszty procesu, zanim cofniesz pozew czy zgodzisz się na jakiekolwiek zmiany.
• Zanim podpiszesz ugodę, zobacz, kiedy ugoda ma sens: ugoda z bankiem w sprawie SKD.

Uczciwie o niepewności

Odpowiedzi TSUE w pozostałych sprawach nadejdą, ale nie wiemy, jakie będą ani kiedy. Rzecznik generalny w sprawie C-831/24 przedstawił opinię korzystną dla konsumentów, lecz opinia nie wiąże Trybunału, a - jak przypomina ZBP - Trybunał bywał innego zdania niż rzecznicy. Dlatego nasza rada pozostaje praktyczna: opieraj się na tym, co jest dziś, a nie na tym, co może się zmienić.

Źródła: prawo.pl z 28 września i 20 marca 2026 r.; infor.pl z 17 marca 2025 r.; wcześniejsze artykuły na tym blogu.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w rozumieniu przepisów o świadczeniu pomocy prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego i treści konkretnej umowy.